Jednostki metryczne a imperialne: praktyczny przewodnik

Dwa systemy, jedna planeta

System metryczny (SI) jest dziesiętny: kilometr to 1000 metrów, kilogram to 1000 gramów, a litr to 1000 mililitrów. Używa go niemal każdy kraj, a nauka i medycyna na całym świecie posługują się jednostkami metrycznymi.

Jednostki imperialne i amerykańskie (US customary) wywodzą się ze starych miar angielskich: stopy, cala, funta i galonu. Ich przeliczniki nie są dziesiętne: stopa ma 12 cali, jard 3 stopy, mila 1760 jardów, a funt 16 uncji. Dlatego rachunki w pamięci są z nimi trudniejsze.

Gdzie nadal używa się jednostek imperialnych i amerykańskich

W codziennym życiu mile, funty, stopy i stopnie Fahrenheita są standardem w Stanach Zjednoczonych. Wielka Brytania to przypadek mieszany: znaki drogowe i ograniczenia prędkości podaje się w milach i mph, piwo i mleko sprzedaje się często w pintach, a wagę ciała ludzie często podają w stone, ale większość towarów w sklepach jest też oznaczona w jednostkach metrycznych.

W lotnictwie na całym świecie wysokość podaje się zwykle w stopach, a prędkość w węzłach. Przekątne ekranów telewizorów i monitorów oraz średnice opon również zwykle podaje się w calach, nawet w krajach metrycznych.

Krótka historia

System metryczny powstał we Francji po Rewolucji, pod koniec XVIII wieku, aby zapewnić jednolite i racjonalne miary. Imperium Brytyjskie przez długi czas zachowało własne miary, a Stany Zjednoczone odziedziczyły system angielski i przy nim pozostały.

Co ciekawe, jednostki amerykańskie są oficjalnie definiowane za pomocą metrycznych od końca XIX wieku, a w 1959 roku kilka państw uzgodniło międzynarodowy jard i funt: 1 funt to dokładnie 0,45359237 kg, a 1 cal to dokładnie 2,54 cm. Przeliczenia są więc dokładne, tylko niewygodne.

Najczęstsze przeliczenia

Ta tabela zbiera przeliczniki, które będą Ci potrzebne najczęściej. Niektóre liczby są zaokrąglone, co w codziennym użyciu w zupełności wystarcza.

Galon galonowi nierówny

Galon amerykański (około 3,785 litra) i galon imperialny, czyli brytyjski (około 4,546 litra) różnią się o mniej więcej 20 procent. To samo dotyczy pint: pinta amerykańska to około 473 ml, a brytyjska około 568 ml. Dlatego zużycie paliwa podane jako 30 mil na galon może oznaczać bardzo różne rzeczy: przy galonie amerykańskim to około 7,8 l/100 km, a przy imperialnym około 9,4 l/100 km.

Jeśli nie masz pewności, o którą jednostkę chodzi, sprawdź najpierw kraj pochodzenia. W przypadku USA jest to niemal zawsze galon amerykański.

Skróty do liczenia w pamięci

Aby zamienić kilometry na mile, pomnóż przez 0,6 albo pomnóż przez 5 i podziel przez 8. Dla 100 km: 100 × 5 ÷ 8 = 62,5, podczas gdy dokładna wartość to 62,14 mili. W drugą stronę pomnóż mile przez 1,6: 50 mil to około 80 km (dokładnie 80,47).

Przy zamianie kilogramów na funty podwój liczbę i dodaj 10 procent: 70 kg daje 140 + 14 = 154 lb (dokładnie 154,3). Jeden cal to około 2,5 cm, więc telewizor 55-calowy ma przekątną około 140 cm (dokładnie 139,7). Jedna stopa to około 30 cm, więc wzrost 6 stóp to około 183 cm (dokładnie 182,88).

• km na mile: ×0,6 (lub ×5 / 8)
• mile na km: ×1,6
• kg na funty: ×2,2
• cm na cale: / 2,5
• metry na stopy: ×3,3

Częste błędy przy zakupach, w podróży i w kuchni

Przy zakupach online częstym błędem jest mylenie uncji płynu (miary objętości) z uncjami (miarą wagi): 8 fl oz to około 237 ml, a 8 oz wagowo to około 227 g. Innym jest przekonanie, że rozmiary ubrań i butów przelicza się matematycznie: producenci stosują własne tabele, więc zawsze sprawdzaj tabelę rozmiarów producenta.

W podróży po USA pamiętaj, że 65 mph to około 105 km/h i że paliwo wycenia się za galon: 4 USD za galon to około 1,06 USD za litr. Przy gotowaniu według amerykańskich przepisów szklanki i łyżki nie są idealnie dokładne, więc szukaj wagi w gramach lub używaj wagi kuchennej, gdy to możliwe.

Przykłady obliczeń

Wzrost 5 stóp i 9 cali: 5 × 12 + 9 = 69 cali, a 69 × 2,54 = 175,26 cm. Waga 180 funtów: 180 × 0,45359237 ≈ 81,65 kg. Podróż na dystansie 250 mil: 250 × 1,609344 ≈ 402,3 km. Amerykański przepis, który wymaga 16 uncji mąki, oznacza około 453,6 g.

Dla biegaczy: 10 km to około 6,21 mili, półmaraton (21,0975 km) to około 13,1 mili, a maraton (42,195 km) około 26,2 mili. Zużycie paliwa: 35 mil na galon amerykański to około 6,7 l/100 km (235,215 / 35), a 35 mil na galon imperialny to około 8,1 l/100 km (282,481 / 35). Ta sama liczba daje wyraźnie różne wyniki.

Dlaczego pomyłka może słono kosztować

Pomyłki w jednostkach to nie tylko domowy problem. W 1999 roku sonda NASA Mars Climate Orbiter została utracona, ponieważ jeden zespół używał funtosekund siły, a drugi niutonosekund. Twoje błędy będą zapewne mniejsze, ale zasada jest ta sama: zawsze sprawdzaj, w jakiej jednostce podana jest liczba, i zapisuj jednostkę przy każdym wyniku.

Krótka lista kontrolna

Zanim kupisz zagraniczny produkt lub zaczniesz gotować według zagranicznego przepisu, przejdź przez te punkty.

• Czy wymiar podano w calach, czy w centymetrach? Sprawdź zdjęcia produktu i tabele rozmiarów.
• Czy uncje to waga (oz), czy objętość (fl oz)?
• Czy galon jest amerykański, czy imperialny?
• Czy wzrost i wagę podano w stopach i funtach, czy w jednostkach metrycznych?
• Czy zaokrąglasz dopiero w ostatnim kroku, a nie po każdym kroku pośrednim?